بیماری سلیاک

بیماری سلیاک که به نام بیماری کوئلیاک Coeliac disease و سلیاک اسپرو Celiac sprue معروف است یک بیماری دستگاه گوارش و نوعی بیماری اتوایمیون است.
سلیاک یا آسیب دستگاه گوارشی حساسیت به گلوتن یک بیماری مزمن دستگاه گوارش است که در جذب و دفع مواد غذایی خورده شده اختلال ایجاد می کند.
بیماران مبتلا به سلیاک نمی توانند گلیادین gliadin (قسمت محلول در الکل گلوتن) تحمل کنند. گلوتن پروتئینی است که در غلات و بخصوص گندم، چاودار و جو یافت می شود.
وقتی شخص مبتلا به سلیاک غذای حاوی گلوتن را مصرف می کند موکوس روده ها و سلولهای موکوسی از طریق یک سری واکنشهای اتو ایمیون و واکنشهای التهابی ایمونولوژیک تخریب می شود که نتیجه آن سوء جذب مواد غذایی و سوء هضم آنهاست.
با این که در نوع تیپیک آن اسهال شایع است اما اغلب مردم نوع غیرتیپیک و یا نوعی از آن که مخفی است را نشان می دهند.

digestive systemدستگاه گوارش انسان
به خوبی نقش سیستم ایمنی بدن در ایجاد این بیماری ثابت شده است. حداقل دو نوع آنتی ژن لکوسیت انسانی HLA در مکانیسم ایجاد این بیماری دخیل هستند (DQ2 و DQ8).
آسیب و تخریب موکوس روده ها بوسیله معرفی پپتید گلیادین که دارای ۳۳ اسیدآمینه است به سلولهای T (نوع Tcells – helper ) توسط HLA صورت می گیرد. سلولهای T کمک کننده واکنشهای التهابی را میانجیگیری می کنند.
فقدان و از بین رفتن پرزهای روده ای و طویل شدن حفره های (crypt) روده ای مشخصه تخریب موکوسی در سلیاک درمان نشده است. با تخریب سطح جذب در روده سندرم سوء هاضمه و سوء جذب ایجاد می شود. —–ادامه مطلب



جنبه های عمومی بیماری:
شیوع این بیماری در زنان بیشتر از مردان است.

کسانی که مبتلا به سلیاک هستند ممکن است، بیشتر به این بیماریها هم مبتلا می شوند:

بیماریهای تیروئیدی


دیابت نوع اول


لنفومای روده ای


سرطان روده


سندرم داون


بیماری آدیسون


سایر بیماریهای اتوایمیون مانند لوپوس اریتماتوس


یافته های کلینیکی:
در معاینات شکمی، شکم تیمبانیک و متسع قابل مشاهده است که علت این امر تجمع گاز و مواد هضم نشده و در نتیجه اتساع روده ای است.
آسیت و کمبود شدید پروتئین خون (هیپوپروتئینمیا) کمک کننده به تشخیص است.
نشانه های زیر هم قابل مشاهده است:
دردشکم، نفخ
یبوست
کاهش اشتها
اسهال که یا دائمی است یا متناوب
عدم تحمل لاکتوز
تهوع و استفراغ
مدفوع چرب و کف دار
کاهش وزن، تحلیل عضلانی و پوست شل
هیپوتانسیون اورتواستاتیک
ادم محیطی
هیپرکراتوزیس و یا درماتیت هرپتی فرم پوست
نوروپاتی محیطی
بعلت سوء جذب مواد مغذی مانند انواع ویتامینها و مینرالها این علائم در سلیاک ایجاد می شود:
ریزش مو، افسردگی و یا اضطراب، سرگیجه،تاخیر رشد در کودکان، سرگیجه، خونریزی از بینی، آنورمالی در دندانها، تشنج، آمنوره و نامنظم بودن قاعدگی، ناتوانی جنسی و ناباروری در مردان

درمان:
بعلت مکانیسمهای پیچیده اتوایمیون در ایجاد بیماری سلیاک درمان فقط محدود به رژیم فاقد گلوتن gluten-free diet می باشد. در برخی از بیمارانی که به خوبی به این رژیم پاسخ نمی دهند استفاده از کورنتیکوستروئیدها (بخصوص پردنیزولون) برای کاهش واکنشهای التهابی بسیار سودمند است.
این افراد با همیشه در دوره های منظم تحت نظر بوده و مشاوره تغذیه ای و روانی پیگیرانه ای را انجام دهند.