زُکام یا نَزْلة یا چایمان (Coryza) به معنی التهاب بافت مخاطی بینی است که آزاد شدن واسطههای التهابی مانند هیستامین موجب احتقان بینی، آبریزش بینی و کاهش حس بویایی میشود.
زکام به آبریزش بینی به طرف خارج حلق و سینه گفته میشود و میتواند در نتیجهٔ سرماخوردگی ساده ایجاد شود و یا دنبالهٔ یک بیماری مهمتر مانند سرخک و آنفلوآنزا باشد.
در لغتنامه دهخدا چنین آمدهاست : زکام، به خصوص زکامی که با خرابی سینه وسرفه همراه باشد. (ناظم الاطباء). عبارت است از جلب شدن فضولات مرطوبه از دو بطن مقدم دماغ به سوی حلق و بعضی نزله را مختص به جلب شدن فضولات مرطوبه از دو بطن مقدم دماغ به سوی ریه و سینه دانستهاند. (از بحر الجواهر). سرماخوردگی . چایمان . چاییدگی . (یادداشت مولف ): زکام و نزله هر دو مشترکند... لکن بعضی طبیبان آن را که به جانب بینی فرودآید و منفذ را بگیرد و حس بوی بازدارد زکام گویند و آن را که به حلق وسینه فرودآید نزله گویند. (از ذخیره خوارزمشاهی ).
علل , عوارض توصیه ها ونکات
زکام به آبریزش بینی به طرف خارج حلق و سینه گفته میشود و میتواند در نتیجهی سرماخوردگی ساده ایجاد شود. گرفتن بینی احساس ناخوش آیندی ایجاد میکند. معمولاً برای رفع این بیماری از آنتیهیستامین و یا انواع قرصها و شربتهای دیگر استفاده میشود. اما در این مقاله اول از همه برایتان آرزوی سلامتی میکنیم و بعد چند روش طبیعی برای مقابله با زکام یا گریپ را پیشنهاد میدهیم.
تشخیص و درمان
رعایت چند نکته هنگام سرماخوردگی:
۱) خواب کافی؛ بررسی نشان داده، کمبود خواب، فرد را در برابر بیماری مستعد می کند. به طور میانگین، یک فرد بزرگسال به روزی ۶ تا ۸ ساعت، نوزاد ۱۸ ساعت، نوپا ۱۲ تا ۱۳ ساعت و پیش دبستانی به ۱۰ ساعت خواب نیاز دارند.
۲) ورزش؛ فعالیت جسمی گلبول های سفید را که با بیماری مقابله می کنند افزایش می دهد.
۳) رعایت نظافت؛ شستن دست را با صابون فراموش نکنید. از آن جا که تحقیقات نشان داده صابون های معمولی در از بین بردن میکروب ها موثر است و نیازی به استفاده از صابون ضدباکتری نیست. هر بار بین انگشتان، دور ناخن و پشت دست را به مدت ۲۰ ثانیه بشویید. بهداشت دست قبل و پس از هر وعده غذایی، هنگام بازگشت از بیرون، استفاده از دستشویی، دست زدن به حیوانات و تمیز کردن بینی حتما رعایت شود.
داروهای تجویزی
واكسنهايي براي پيشگيري از بروز سرماخوردگي در بازار پزشكي وجود دارد، اما با توجه به تعداد و انواع گوناگون ويروسهاي سرماخوردگي و پيچيدگي فوقالعاده ساختار اين ويروسها، واكسنهاي موجود تنها درصد كمي از ويروسها را شامل ميشود و مصونيت نسبي ايجاد ميكند.
اين واكسنها بيشتر براي آن دسته از افرادي كه دچار بيماريهاي مزمن تنفسي مانند برونشيت مزمن و آسم هستند در آغاز فصل سرما توصيه ميشود.
به هر حال توصيه ميکنيم همانطوري كه پيشگيري در برابر تمام بيماريها بهترين و مؤثرترين درمان به شمار ميآيد، درخصوص سرماخوردگي نيز رعايت نكات بهداشتي و رعايت دقيق راههاي پيشگيري بهترين درمان است.
رژیم غذایی و سبک زندگی
مواد غذايي مفيد براي درمان سرماخوردگي شامل موارد زير است:
1. ويتامين : منابع غذايي اصلي تأمينکننده ويتامين شامل: مرکبات (پرتقال، گريپفروت، انواع ليمو و نارنگي)، انواع توت، گوجه فرنگي، فلفل دلمهاي، توت فرنگي و سبزيجات برگ سبز همچون انواع کلم.
دريافت زياد و منظم ويتامين به کاهش بروز، شدت و طول مدت سرماخوردگي کمک ميکند.
2. غلات سبوسدار و حبوبات، منابع غذايي مناسب و يکي از ويتامينهاي گروه به نام پانتوتنيک اسيد هستند. کمبود پانتوتنيک اسيد، سبب بروز عفونتهاي مکرر دستگاه تنفسي فوقاني ميشود.
3. سير، داراي آهن، روي و آليسين است که سبب تقويت سيستم ايمني و کاهش خطر عفونتهاي ويروسي ميشود.
4. ماهي قباد، قزلآلا، ساردين و ماهيهاي روغني منبع غني اسيدهاي چرب اُمگا-3 هستند. همچنين تخم کتان و روغن شاهدانه نيز از ديگر منابع خوب اُمگا-3 هستند، که مصرف آنها به تقويت بدن و کوتاه شدن مدت بهبودي کمک ميکند.
5. دانه کنجد، تخمه کدو حلوايي و آفتابگردان منابع غني اسيدهاي چرب اُمگا-6 هستند. اين اسيدهاي چرب به سلولهاي دستگاه تنفسي در مبارزه عليه عفونتهاي سرماخوردگي کمک ميکنند.
6. جگر، کره و تخممرغ منابع ويتامين هستند. هويج، انبه، سيب زميني، زردآلو، کدوحلوايي و سبزيجات سبز تيره نيز تأمينکننده بتاکاروتن هستند که در بدن به ويتامين تبديل ميشوند. عفونتهاي مکرر تنفسي در کودکان با کاهش ذخاير ويتامين مرتبط است.
7. گوشت، شير، غلات و حبوبات، تأمينکننده ويتامينهاي و پانتوتنيک اسيد هستند که براي تأمين سلامتي سيستم ايمني از اهميت بسياري برخوردارند.
8. گوشتهاي قرمز بدون چربي و غلات سبوسدار حاوي روي هستند. ساير منابع غذايي حاوي روي شامل: جوانه گندم، آجيل، بادام زميني، گردو، جگر، مرغ، بوقلمون، ماهي، ميگو، تخممرغ، لوبيا خشک، شير و لبنيات است. روي، يک ماده معدني مورد نياز براي سيستم ايمني است.
