جیوه چیست ؟
جیوه یک فلز است که به صورت طبیعی به چندین شکل وجود دارد . فلز جیوه یک مایع درخشنده ، نقـــره ای رنگ متمایل به سفید و بی بو می باشد.در صورت گرم شدن به شکل گاز بی بو و بی رنگ در می آید.
جیوه قابلیت ترکیب با ســــایر عناصر مثل کلرین ، سولفور یا اکسیژن تا شکل غیر آلــی ترکیبات جیوه یا نمکها که معمولاً به صورت پودر یا کریستالهای سفید هستند را دارا می باشد.
علاوه بر آن جیوه در ترکیب با کربن ترکیبات آلی جیوه را تشکیل می دهد.
یکی از متداولترین آنها متیل مرکوری می باشد که عمدتاً توسط میکرو ارگانیسمهای موجود در آب و خــــــاک تولید می شود . جیوه فلزی برای ساخت گاز کلر و سود سوز آور و نیز در دما سنجهای جیوه ای و پــــــر کننده های دندانپزشکی و نیز در باطریها کاربرد دارد . از نمکهای جیوه گاهی اوقات در تهیه کرمهای ضد آفتاب پوست و کرم های ضد عفــونی کننده و پماد ها استفاده می شود.
وقتی جیوه وارد محیط می گردد چه اتفاقی برای آن می افتد ؟
جیوه غیر آلـــــی ( جیوه فلزی و ترکیبات غیر آلی جیوه ) از طریق سنگ معدن ، سوزاندن زغال سنگ و زباله و از
طریق ماشین آلات صنایع وارد محیط آبی میگردد.
جیوه از طریق ته نشست طبیعی ، از طریق زباله ها و فعالیت انفجاری وارد محیط آبـــــی یا خـــــاکی می شود.
متیل مرکوری ممکن است توسط ارگانیسم های کـــــــــوچکی بنام باکتــــــری در آب و خاک تشکیل شود.
متیل مرکوری در بافت ماهی ساخته می شود . ماهی های بزرگ تمایل به خوردن مقـــــــادیر زیادی جیوه دارند.
چگونه ممکن است که در معرض جیوه قرار بگیریم ؟
خوردن ماهی و حلزونهای صدفدار آلوده به متیل مرکوری
استنشاق بخارات موجود در هوا ، کوره های زباله سوز و صنایعی که سوخت حاوی جیوه را می سوزانند
رها شدن جیوه در اثر امورات دندانپزشکی و مسایل درمانی پزشکی
استنشاق هوای آلوده محیط کار یا تماس پوستی در هنگام استفاده در محیط کار ( دندانپزشکی ، خدمات بهداشتی ، شیمیایی و سایر صنایعی که جیوه را مورد استفاه خود قرار می دهند )
چگونه جیوه روی سلامتی تأ ثیر می گذارد ؟
سیستم عصبی به کلیه فرمهای جیوه بسیار حساس می باشد. متیل مرکوری و بخارات جیوه فلزی metallic mercury زیان آور تر از سایر اشکال جیوه بوده و این امر بخاطر این موضوع می باشد که نفوذ اشکال فوق به مغز نسبت به سایر اشکال جیوه بیشتر می باشد. مواجهه با مقادیر بالایی از جیوه فلزی و جیوه آلی و غیر آلی می تواند به صورت پایدار منجر به آسیب مغز ، کلیه و سیستم رشدی جنین گردد.
تأ ثیرات جیوه روی کارکرد مغز در اثر مواجهه با این ماده می تواند منتج به نتایجی از قبیل تحریک پذیری ، ترس ، لرزش ، تغییراتی در سیستم بینایی و شنوایی و مسایل حافظه ای گردد .
تماس کوتاه مدت با مقادیر بالایی از بخارات جیوه فلزی ممکن است باعث اثراتی از قبیل صدمات ریوی ، تهوع ، استفراغ ، اسهال ،کاهش فشار خون یا کاهش ضربان قلب ، راشهای پوستی و تحریک چشم گردد .
آیا جیوه یک مادۀ سرطانزا می باشد ؟
اطلاعات در مورد سرطانزا بودن همۀ اشکال جیوه برای انسان نا کا فی می باشد . کلرید جیوه باعث افزایش چندین نوع تومور در موشهای خانگی و صحرایی و متیل مرکوری باعث ایجاد تومور کلیه در موشهای خانگی نر شده است .
آژانس حفاظت از محیط زیست ( EPA ) تعیین کرده است که کلرید جیوه و متیل مرکوری احتمالاً سرطانزای انسانی می باشند .
چگونه جیوه می تواند روی سلامتی کو دکان تأ ثیر گذار باشد ؟
اطفال و کودکان نسبت به بزرگسالان در برابر جیوه بسیار حساس تر هستند . جیوه از طریق بدن مادر به جنین انتقال یافته و قابلیت تجمع دارد . جیوه همچنین می تواند از طریق پستان مادران به کودکان شیر خواره انتقال پیدا کند . بهر حال فواید تغذیه کودکان توسط شیر مادر بسیار بیشتر از آنچه که ذکر شد می باشد .
جیوه ای که از طریق مادر به جنین می رسد دارای اثرات زیان آوری از قبیل صدمات مغزی ، عدم رشد فکری ، عدم هماهنگی ،کوری و عدم قابلیت گفتاری می باشد . در بچه های مسموم شده بوسیله جیوه امکان افزایش مشکلات سیستم عصبی و گوارشی و صدمات کلیوی وجود دارد .
چگونه خانواده ها می توانند خطرات مواجهه با جیوه را کاهش دهند ؟
حمل و تخلیه کردن محصولات محتوی جیوه به صورت خیلی دقیق ( همانند دماسنج ها یا مهتابی ها )
جلو گیری از انتشار بیش از اندازه جیوه در محیط
جلو گیری از تماس کودکان با مایعات نقره ای رنگ و درخشنده
تخلیه و دفن کردن صحیح و اصولی تجهیزات پزشکی فرسوده ای که محتوی جیوه می باشد
دور از دسترس کودکان نگه داشتن تجهیزات پزشکی محتوی جیوه
دور نگه داشتن زنان آبستن و کودکان از اتاقهایی که جیوه مایع مورد استفاده قرار می گیرد
آیا دولت فدرال نظریه هایی در جهت حفاظت از سلامت بشر در برابر جیوه دارد ؟
EPA میزان (2PPb ) جیوه را در آب شرب بعنوان یک حد تعیین نموده است . اداره غذا و دارو ( FDA ) میزان ( 1ppm ) متیل مرکوری را در غذا های در یایی به عنوان بیشترین حد قابل قبول تعیین و تنظیم کرده است .
ACGIH جیوه را یک سرطان زا بالقوه برای انسان ندانسته اما به دلیل جذب پوستی باید با احتیاط برخورد کرد یاد می کند.
