سلامت دهان و دندان زنان
سلامت و بهداشت دهان و دندان، از مهمترین مسائلی است که زنان باید در دورهها و سنین مختلف به آن توجه داشته باشند.
با توجه به تغییرات هورمونی در مقاطع مختلف زندگی، آمادگی ابتلا به بیماریها و عوارض لثه در زنان بسیار بالا است.
دوران بلوغ ، قاعدگی ، بارداری و یائسگی ، هر کدام به نوعی باعث تغییر در هورمونهای موجود در خون میشوند. از طرفی دلیل اصلی خونریزی لثه، پاسخ سیستم ایمنی بافت لثه به تهاجم باکتریها و پلاکها است، بنابراین تغییرات هورمونی در خون، احتمال تشدید خونریزی را افزایش میدهد. در طول این دوران، لثهها حساس، همراه با خونریزی هستند که در نتیجه موجب بروز و ابتلا به بیماریهای لثه (ژنژیویت و پریودنیت) خواهد شد.
دوران بلوغ
در دوران بلوغ ، میزان تولید هورمونهای جنسی (پروژسترون و استروژن) افزایش پیدا میکند. این تغییر در میزان هورمون در خون ، موجب تشدید عکسالعمل لثه و بافت آن در مقابل محرکها از قبیل پلاکها و میکروبها میشود بنابراین خونریزی لثه افزایش پیدا میکند.
در این حالت لثهها قرمز و ملتهب میشوند و به آسانی هنگام مسواکزدن و یا جویدن غذا خونریزی میکنند. چنانچه بیمار تحت درمان ارتودنسی باشد، شرایط بسیار مشکلتر خواهد بود زیرا وجود قطعات ارتودنسی در دهان از دیگر عوامل و محرکهایی هستند که باعث التهاب و خونریزی لثه میشوند.
پس از گذشت دوران ابتدایی بلوغ کاهش در میزان التهاب و خونریزی لثه کاملا محسوس خواهد بود. بهطور مسلم توجه به بهداشت دهان و دندان و رعایت آن در این دوره میتواند عامل موثری برای جلوگیری از بروز بیماریهای لثه باشد.
شست و شوی منظم دهان و دندان با استفاده از مسواک و نیز خمیر دندانها و دهانشویههای ضد میکروب و همچنین استفاده از نخ دندان برای تمیزکردن فضای بین دندانها از اهمیت ویژهای برخوردارند.
دوران قاعدگی
معمولا دوران قاعدگی همراه با بروز تغییراتی در محیط دهان است، این تغییرات شامل التهاب لثهها، ایجاد زخم و جراحت روی لثه، ایجاد چرک و همچنین تورم غدد بزاقی هستند.
عدهای از زنان متوجه هیچگونه تغییری نمیشوند اما عده دیگر از بروز تغییرات فوق در دهان رنج میبرند. بعضا ممکن است به دلیل وجود Pocketها (حفره ایجاد شده بین لثه و دندان که محل تجمع مواد غذایی وایجاد عفونت است) و یا پلاکها، خونریزی لثه قبل از آغاز دوران قاعدگی وجود داشته باشد اما به هر حال نشانههای فوق نباید نادیده گرفته شوند . مسلما تشخیص دندانپزشک و متخصصان لثه در مورد تجویز داروهای متناسب، در جلوگیری و درمان بیماری موثر است.
دوران بارداری
در دوران بارداری، میزان هورمون خون بهشدت افزایش پیدا میکند. ژنژیویت (بیماری لثه) در خلال ۲ تا ۸ ماهگی یک بیماری شایع محسوب میشود. در این دوران لثهها قرمز، ترد و آماده خونریزی هستند بهطوری که با یک مسواکزدن ساده خونریزی میکنند.
عامل اصلی این حساسیت ، تشدید پاسخ سیستم ایمنی بافت لثه به پلاکها ، در اثر افزایش پروژسترون خون است.
استفاده از خمیر دندانها و دهانشویههای گیاهی و ضد میکروب به صورت روزانه و مستمر میتواند تا حد زیادی از بروز بیماریهای لثه پیشگیری کند.
هر سال تعداد زیادی کودک نارس از مادران باردار متولد میشوند.
نوزاد نارس به نوزادی گفته میشود که قبل از هفته سی و هفتم بارداری به دنیا آمده باشد. این نوزادان شانس زنده ماندن کمتری نسبت به سایر نوزادان دارند و احتمال خطرات مختلف جسمی برای آنها وجود دارد. عواملی مانند مشکلات دهانه رحم، مصرف سیگار و یا وزن کم بدن مادر طی دوران بارداری ممکن است خطر تولد نوزادان نارس را بالا ببرد اما به تازگی محققان متوجه شدهاند که وجود بیماریهای لثه در مادر باردار میتواند منجر به تولد زودرس نوزاد او شود.
در تحقیقی نشان داده شده که اگر مادری با بیماریهای شدید لثه، در طول بارداری درمان شود و بیماری لثه او برطرف شود، این درمان تاثیری در جلوگیری از تولد نوزاد نارس نخواهد داشت.
این یافته به آن معنی است که درمان بیماریهای لثه طی دوران بارداری، برای رفع تاثیر سوء آن بسیار دیر است.
به عبارتی اگر مادری میخواهد نوزاد سالم و بارداری کاملی داشته باشد، باید قبل از تصمیم و اقدام به بارداری، به درمان بیماریهای لثهاش بپردازد.
طی دوران بارداری، مادر تنها میتواند با رعایت مرتب بهداشت، استفاده روزانه از مسواک و نخ دندان و مراجعه مرتب به دندانپزشک برای کنترل وضعیت لثه خود اقدام کند.
گاهی اوقات، دندانپزشک لازم میبیند که در طول دوران بارداری ، خصوصا در سه ماهه دوم، اقدام به جرمگیری کرده و دهان فرد باردار را از عوامل خارجی موجود در دهان تمیز کند زیرا وجود جرم در کنار لثهها ممکن است به التهاب شدید آن خصوصا در دوران بارداری کمک کند.
از دیگر کمکهایی که یک مادر باردار در طول دوران بارداری برای حفظ سلامت لثهها به خود میتواند داشته باشد، مصرف انواع میوهها و سبزیهای تازه است. این مواد غذایی که منابع غنی از ویتامین C هستند، به حفظ سلامت لثهها کمک شایانی میکنند. مصرف لااقل ۵ واحد میوه و سبزی تازه در روز لازم است.
چنانچه مواد خوراکی ضد بارداری مصرف میکنید .
خانمهایی که از قرصهای ضد بارداری استفاده میکنند معمولا با مشکل التهاب لثه دست به گریبان هستند. هورمونی که در اینگونه مواد بهکار رفته است باعث افزایش میزان پروژسترون موجود در خون میشود. مصرف طولانیمدت قرصهای ضدبارداری ممکن است باعث تغییر رنگ لثه (قرمز شدن لثهها) و همچنین خونریزی و التهاب شود، بنابراین رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان در این گروه از اهمیت بالایی برخوردار است.
دوران یائسگی
دوران یائسگی با بروز تغییراتی در مکانیزم بدن همراه است که تعدادی از این تغییرات در محیط دهان رخ میدهد. این تغییرات میتوانند شامل از بین رفتن و یا ایجاد تغییر در حس چشایی، کاهش تولید بزاق در داخل دهان و در نتیجه خشکی دهان و نیز تشدید حساسیت دندان نسبت به نوشیدنیهای سرد و گرم باشند. در این شرایط مشورت با متخصص لثه و نیز پزشک عمومی اولین اقدام موثر خواهد بود.
پزشک عمومی با تجویز داروهای متناسب با شرایط جسمانی شما تعادل هورمونی خون شما را باز میگرداند. همچنین استفاده از مواد جایگزین بزاق، ویتامین B وC در جلوگیری از خشکی دهان موثر خواهند بود.
