پمپهای EMRI انسولین، ابزارهای کامپیوتری کوچکی به اندازة یک تلفن سیار یا پیجر هستند که برای انفوزیون زیر جلدی مداوم انسولین بکار میروند و از عملکرد پانکراس طبیعی تقلید میکنند. بسیاری از افراد خصوصاً نوجوانان استفاده از سیستم دریافت مداوم انسولین (پمپ) را به تزریقات مکرر ترجیح میدهند پمپ انسولین یک لوزالمعده مصنوعی نیست که بیمار را از کنترل سطح قند خون خود بینیاز کند و لیکن میتواند در دستیابی به کنترل بهتر قند خون به بیمار کمک نماید.
خیلی از بیماران این سیستم انفوزیون مداوم انسولین را به تزریق مکرر انسولین ترجیح میدهند. پمپهای انسولین، کامپیوترهای کوچکی به اندازه یک پیجر هستند که انسولین را به بدن میرسانند.
پمپ دارای یک سرنگ ۳ میلیلیتری میباشد که از طریق یک لوله پلاستیکی بلند و نازک به یک کاتترتفلونی وصل شده است. به این قسمت “ست تزریق” گفته میشود سوزن در داخل بافت زیر جلدی (معمولاً بر روی شکم) فرو رفته و توسط چسب شفاف فیکس میشود. سوزن بیرون کشیده میشود و فقط کاتتر نرم در محل باقی میماند.
سپس پمپ میتواند در داخل جیب لباس بیمار و یا روی کمربند بسته شود.
مخزن انسولین پمپ، معمولاً برای مدت ۲ الی ۳ روز کافی است و مجدداً باید از انسولین پرشود. ست تزریق حداقل هر سه روز یکبار باید توسط بیمار تعویض شود. در پمپ از انسولین سریعالاثر استفاده میشود که با یک میزان پایه و یک دوز بلوس انسولین همراه با غذا داده میشود.
استفاده کنندگان پمپ میتوانند به آسانی با برنامهریزی پمپ، دوز انسولین خود را به میزان کافی دریافت نمایند. پمپ به آنها کمک میکند که بر اساس میزان غذایی که در هر روز دریافت میکنند و بر اساس میزان فعالیت روزانهای که دارند دوز انسولین خود را تنظیم کنند. بیماران پمپی مجبور هستند که سطح قند خونشان را در روز به دفعات مکرر و بیشتر از زمانی که از سرنگ برای تزریق انسولین استفاده میکردند، چک کنند.
با این حال خیلی از بیماران علاقه وافری به پمپ پیدا میکنند به این علت که آنها را قادر می سازد که سبک زندگی انعطاف پذیرتری داشته باشند. پمپ، انسولین مورد نیاز بیمار را در دوزهای جداگانه به بدن میرساند:
-دوز پایه
-دوز بلوس برای کنترل کردن کربوهیدرات موجود در وعده غذایی
-دوز اصلاحی یا دوز تکمیلی
یک دوز پایه به طور مداوم در طی ۲۴ ساعت (۲-۵/۰ واحد انسولین در ساعت بر اساس نیاز بیمار) انفوزیون میشود که سطح قند خون را در فاصله بین وعدههای غذایی و در طی شب تنظیم می کند. هنگام غذا خوردن، بیمار با فشردن دکمهها پمپ را فعال میسازد تا یک دوز اضافی بنام دوز بلوس را دریافت کند. این دوز کربوهیدرات موجود در هر وعده غذایی یا میان وعده را پوشش میدهد. اگر بیمار بیشتر از آنچه که برنامهریزی شده است غذا میل کند میتواند براحتی برنامه پمپ را تغییر دهد تا دوز بلوس بزرگتری دریافت نماید و اگر سطح قند خون بیمار قبل از غذاخوردن بالا باشد میتواند یک دوز اصلاحی یا تکمیلی انسولین برای پایین آوردن قند خون دریافت کند.
نکات قابل توجه در مورد محل های نصب پمپ و توجهات هنگام قطع کردن پمپ
بهترین منطقه تزریق ست محدوده شکمی است چرا که در این محل، جذب انسولین سریعتر و قابل پیشبینیتر بوده و نسبت به سایر نقاط بدن هنگام ورزش تأثیر کمتری میپذیرد. از قرار دادن پمپ در مناطق کمری، خطوط لباس زیر و مایو و محدوده دایرهای(۵/۲ سانتی متر) اطراف ناف و یا هر منطقه دیگری که امکان مخدوش شدن و تحت تأثیر قرار گرفتن توسط پوشاک وجود دارد باید اجتناب کرد. هر منطقه جدید تزریق حداقل باید ۵/۲ سانتیمتر با منطقه تزریق قبلی فاصله داشته باشد. منطقة تزریق اگر بیش از ۷۲ ساعت تعویض نشود ممکن است قرمز یا دردناک شود. بیماران باید منطقه تزریق خود را در مواقع زیر کنترل کنند:
-هنگام صبح قبل از برخاستن از خواب
-هنگام شب قبل از به رختخواب رفتن
-هر زمانی که مقادیر قند خون افزایش یافته باشد
بعد از تعویض ست تزریق، پمپ را داخل کیف مخصوص آن قرار داده و از گیره کمری برای متصل کردن پمپ به کمربند و یا نوار کمری استفاده کنید تا به خوبی از پمپ محافظت به عمل آید. پمپ را در داخل جیب شلوار، ژاکت و یا دامن هم میتوان نگهداری کرد. در موقع خواب، پمپ را میتوان نزدیک بدن روی تخت قرار داد. همچنین میتوان در موقع خواب به کمربند، بازوبند، پابند و یا به پتو، ملافه، بالش و یا لباس خواب بیمار، به وسیله گیره فیکس کرد.
اگرچه پمپهای انسولین مقاوم به آب هستند اما نباید مستقیماً زیر جریان آب قرار بگیرند یا داخل آب فرو روند. همه پمپهای انسولین برای انجام فعالیتهایی مثل شناکردن، حمام رفتن و دوش گرفتن دارای یک قسمت قطع ارتباط میباشند. همچنین هنگام ورزش کردن، بیماران پمپی میتوانند از یک کمربند الاستیکی محکم همراه با کیف مخصوص پمپ استفاده کنند. اما ممکن است در هنگام بازی با یکدیگر برخورد کرده و پمپ آسیب ببیند و یا به زمین بیفتد که این مسئله میتواند دردناک باشد، لذا در این مواقع باید پمپ را خاموش کنید. به خاطر داشته باشید در هنگام قطع پمپ، همه دوزهای انسولین که توسط پمپ به بدن فرستاده میشوند متوقف میگردند.
فواید استفاده از پمپ
خیلی از بیماران معتقدند که پمپ باعث شده است که سبک زندگی انعطاف پذیرتری داشته و بیشتر از زندگی خود لذت ببرند. بعضی از فواید کاربرد پمپ بجای تزریقات مکرر انسولین عبارتند از:
-استفاده از پمپ انسولین باعث رهایی بیمار از تزریقات مکرر میشود.
-پمپهای انسولین نسبت به روش تزریق از دقت بیشتری برخوردار هستند.
-پمپ انسولین اغلب هموگلوبین A1C را بهبود میبخشد.
-کاربرد پمپ انسولین معمولاً منجر به کاهش نوسانات سطح قند خون میشود.
-پمپ درمان دیابت را آسانتر میسازد. وقتی بیمار تمایل به غذاخوردن دارد یا وقتی که سطح قند خون بالاست میتوان میزان انسولین مورد نیاز را محاسبه و با فشردن یک دکمه کوچک روی پمپ، آن را به بدن رساند.
-پمپ به بیمار اجازه میدهد که در مورد زمان غذا خوردن و نوع مواد غذایی انعطاف پذیرتر عمل کند.
-پمپ دورههای افت شدید قند خون را کمتر میکند.
-پمپ اجازه میدهد که بیمار بدون مصرف مقدار زیادی کربوهیدرات ورزش و فعالیت بدنی داشته باشد
مشکلات استفاده از پمپ
پمپ انسولین برای هر کسی مناسب نیست. آنها وسایل دقیقی هستند و بیماران باید یاد بگیرند که چگونه ست تزریق را تعویض کنند، چگونه پمپ را برنامهریزی کنند، و همچنین چه اقداماتی در هنگام مسدود شدن یا خارج شدن ست باید انجام دهند. بیماران باید مکانیسم عملکرد پمپ را درک کنند و بتوانند محلهای مناسب برای نصب ست را انتخاب کنند. لذا برنامههای آموزش پمپ بسیار کامل و جامع هستند و ممکن است برای هر کار کوچکی که بیمار باید یاد بگیرد چک لیست تهیه کنند. بیمار مجبور به یادگیری شمارش کربوهیدرات و نحوه هماهنگ ساختن میزان دوز انسولین با مقدار غذای خورده شده و میزان فعالیت فیزیکی خود میباشد.
همچنین بیماران پمپی مجبور هستند قندخون خود را حداقل ۴ بار در روز کنترل کنند تا در صورتی که سطح قند خون در محدوده طبیعی نبود بتوانند دوزهای اصلاحی را دریافت نمایند. یکی از معایب این پمپها، قطع ناگهانی جریان انسولین به علت انسداد لوله یا سوزن یا تمام شدن ذخیره انسولین موجود در مخزن و یا تمام شدن باتری می باشد که به طور مرتب باید چک شود.اگر این اتفاق بیفتد دستگاه آلارم زده و شما را آگاه می کند که در اینصورت بیمار باید یک دوز انسولین را دستی تزریق کند تا مشکل برطرف شود.
بعضی از مشکلات استفاده از پمپ عبارتند از:
-افزایش وزن، پمپ باعث میشود بیمار آزادانهتر غذا بخورد.
-کتواسیدوز دیابتی، اگر کاتتر از بدن خارج شود و بیمار چند ساعت انسولین نگیرد میتواند منجر به کتواسیدوز شود.
-گران قیمت بودن
-ایجاد مزاحمت کردن، از آنجایی که پمپ در اکثر اوقات همراه بیمار و متصل به وی میباشد میتواند برای بیمار دست و پاگیر شده و او را محدود نماید.
-دقت و پیچیدگی برنامههای آموزشی پمپ
