اگر زانو در یک حرکت خاص گیر کند و با ایجاد درد دوباره باز شده و به حالت اولیه برگردد، به این حالت قفل شدن زانو میگویند.روی زمین چهارزانو نشسته اید و ناگهان میبینید نمیتوانید بلند شوید، و یا در هنگام ورزش کردن ناگهان زانویتان را نمیتوانید خم کنید. انگار گیرهای پایتان را نگه داشته و نمیگذارد آن را حرکت دهید.
در وضعیت عادی، زانو مانند یک لولای درب عمل میکند و اگر چیزی در لولای در بگذارید، دیگر کار نمیکند و در جای خود متوقف میشود. همین طور وقتی چیزی جلوی حرکت زانو را بگیرد و آن را متوقف کند، میگویند زانو قفل شده است. قفل شدن زانو بیشتر به حالتی اطلاق میشود که فرد نمیتواند زانوی خم شده خود را باز کند.
در این حالت فرد چند دقیقه زانو را تکان داده و بعد از آن ناگهان زانو باز میشود. این وضعیت معمولا به علت پارگیهای وسیع منیسک و یا وجود یک قطعه استخوانی و یا غضروفی آزاد در درون مفصل ایجاد میشود.در مواجهه با چنین حالتی افراد باید به پزشک مراجعه کنند تا علت قفل شدگی مشخص شود. اگر قفلشدگی زانو درمان نشود، میتواند به مفصل آسیب برساند.
وضعیت دیگری وجود دارد که در آن وقتی شخص مدت زیادی نشسته و بعد بلند میشود، نمیتواند سریع زانوی خود را صاف کند، چون صاف کردن سریع آن دردناک است. در این حال فرد به تدریج و در عرض چند ثانیه زانو را باز کرده و کمیلنگان لنگان راه میرود. چند قدم که راه میرود، به تدریج درد کمتر و زانو صافتر میشود. بعد از حدود ده بیست قدم، بیشتر درد فرد رفع شده و زانو تقریبا صاف میشود.
وضعیت دوم را کمتر به نام قفل شدن زانو میشناسند و علت آن معمولا مشکلات منیسک نیست. شایعترین علل این وضعیت در افراد جوان و میانسال، کندرومالاسی یا نرمیکشکک زانو و در افراد مسن، ساییدگی یا آرتروز زانو است.
درمان کندرومالاسی کشکک در اغلب موارد روش غیر جراحی و با استفاده از تقویت عضلات ران است. به ندرت درمان غیر جراحی پاسخ نداده و نیاز به عمل جراحی وجود دارد. درمان آرتروز زانو هم در ابتدا با روشهای غیر جراحی است و در صورت عدم پاسخ درمانی مناسب، معمولا از عمل جراحی تعویض مفصل استفاده میشود.
• علل قفل شدن زانو
قفل شدن زانو معمولا ناشی از شکستن قطعهای غضروف، یا احتمالا قطعهای استخوان جدا شده در نوعی التهاب استخوانی غضروفی است. این قطعه استخوان یا غضروف در حفره زانو معلق است تا زمانی که بین دو سطح مفصلی گیر بیفتد و توانایی حرکت را از زانو بگیرد. گاهی این قفل شدن ناشی از نابجایی استخوانها و ماهیچههای اطراف زانوست.
ضعف ماهیچههای طرف داخل ران یا سفتی ماهیچههای طرف خارج آن میتواند به نابجایی کشکک زانو بینجامد. کشکک همراه با استخوان ران از صف خود خارج شده و مانع خم کردن یا باز کردن زانو میشود. با برگشت ماهیچهها به حالت عادی، کشکک نیز به جای خود باز میگردد و حرکات زانو عادی میشود.
• قفل شدن کاذب زانو
قفل شدن واقعی زانو نادر است. بسیاری اوقات مثلا به دنبال یک ضربه یا جراحت، فرد نمیتواند زانویش را حرکت دهد و فکر میکند زانویش قفل شده، اما چیزی مانع حرکت زانو نشده است.
این حالت را قفل شدن کاذب زانو میگویند. قفل شدن کاذب زانو فقط واکنشی نسبت به درد است. ساز و کار درد نمیگذارد مفصل کاملا باز یا خم شود. گاهی درد ناشی از پیچ خوردن یا ضربه، زانو را قفل میکند. گاهی نیز خشک شدن ناشی از نشستن طولانیمدت به یک حالت، باعث آن میشود.
• درمان قفل شدن زانو
اگرچه قفل شدن زانو ممکن است با کمیاستراحت برطرف شود، اما فکر نکنید درمان شده است. اگر قطعهای استخوان یا غضروف آن را به وجود آورده باشد، آسیب جدی زانو ممکن است به دنبال آن بیاید. بنابراین هر گونه محدودیت حرکات زانو باید توسط پزشک درمان شود. گاهی ممکن است این اشکال با عمل جراحی برطرف شود.
