تقریبا عادت ماهانه زنان هر ۲۸ روز یكبار رخ میدهد و ممكن است خصوصیات این دوران در هر زنی نسبت به دیگری متفاوت باشد، ولی اغلب این خونریزیها ۵ تا ۷ روزه است و خفیف، شدید، دردناك و بدون دردبودن آن امری طبیعی است، ولی گاهی نیز زنان و دختران دچار خونریزیهای غیرطبیعی میشوند كه معمولا این خونریزیها به چهار گروه سنی، قبل از بلوغ، نوجوانی، تولید مثل و بعد از یائسگی تقسیم میشوند.
تقریبا عادت ماهانه زنان هر ۲۸ روز یكبار رخ میدهد و ممكن است خصوصیات این دوران در هر زنی نسبت به دیگری متفاوت باشد، ولی اغلب این خونریزیها ۵ تا ۷ روزه است و خفیف، شدید، دردناك و بدون دردبودن آن امری طبیعی است، ولی گاهی نیز زنان و دختران دچار خونریزیهای غیرطبیعی میشوند كه معمولا این خونریزیها به چهار گروه سنی، قبل از بلوغ، نوجوانی، تولید مثل و بعد از یائسگی تقسیم میشوند.
دكتر اكرم مهدیزاده شاهی، متخصص زنان و زایمان یكی از دلایل خونریزیهای رحمی قبل از سن بلوغ را به دلیل عفونتها، ضایعات و خارشها ذكر و اظهار میكند: ورود اجسام خارجی و ضربههای وارد شده، سوءاستفادههای جنسی و زگیلهای تناسلی كه كودك در تماس با والدین خود دچار میشود را میتوان از علل شایع خونریزی قبل از بلوغ دختران دانست.
وی در ادامه شایعترین علت خونریزی در زنان را عدم تخمگذاری (تخمكگذاری نامرتب)، استفاده از استروژن عنوان كرده و یادآور میشود: گاه تماسهای جنسی باعث حاملگیهای ناخواسته و بروز خونریزیهای نامرتب میشود.
اختلالات انعقادی در نخستین قاعدگی در دختران بین سنین ۱۰ الی ۱۱ سال نیز باعث بلوغ زودرس میشود كه در نتیجه سیكلهای آن سریعتر حالت طبیعی پیدا میكند، ولی هر قدر كه این اتفاق دیرتر انجام شود، تكامل سیستم دیرتر اتفاق افتاده و خونریزیهای نامرتب و عدم تخمكگذاری در آنها مشهود است.
به گفته دكتر مهدیزاده، معمولا در ۲ سال اول بلوغ دختران تخمكگذاری ناقص است و طول دوره از ۲۱ تا ۴۰ روز متفاوت است و تا وقتی این مدت سیكل منظم ۲۳ تا ۳۵ روز ادامه پیدا كند، اغلب خونریزیهای دوره شدید و حتی با افت شدید هموگلوبین خون همراه خواهدبود كه با درمانهای هورمونی قابل درمان خواهد بود.
وی در ادامه خاطرنشان میكند؛ اختلالات خونی همانند كمبود فاكتورهای انعقادی (iTP) (كمبود پلاكت)، مسائل غددی (كمكاری و پركاری تیروئید) و بیماری PCO (سندرم تخمدان پلیكیستیك) كه در دوران نوجوانی دختران به دلیل عدم فعالیت كامل سیستم هورمونی بدن موجب كیستهای ریزی در تخمدان شده و با بروز اختلالات هورمونی (چاقی پرمویی ریزش مو) خونریزی رحمی ایجاد میكند.
● خونریزی در سنین باروری
تحقیقات نشان داده خونریزیهای ناشی از قاعدگی در سنین باروری از علل مختلفی برخوردار است كه مهمترین علت آن (DUB) یا همان خونریزیهای ناشی از اختلال عملكرد رحم است كه معمولا با توجه به سن، راههای درمانی گوناگونی دارد.
این پزشك متخصص با بیان این كه خونریزیهای مرتبط با حاملگی میتواند باعث سقط یا بروز حاملگی خارج از رحم شود، میافزاید: ۳۰ درصد از زنان با مصرف قرصهای ضدبارداری دچار لكهبینی میشوند كه یكی از علل آن كمكاری و یا پركاری تیروئید است كه خونریزیهای كم قاعدگی، فاصله زیاد بین دو قاعدگی و افزایش تعداد دفعات قاعدگی از علایم و نشانههای آن است.
همچنین فیبرم رحمی (افزایش توده عضلانی رحم) نیز باعث لكه بینی و خونریزی میشود كه میزان آن به موقعیت و جایگاهی كه فیبرم قرار دارد، متفاوت است، اگر فیبرم در نزدیكی عروق رحمی باشد، خونریزیهای نامرتب ایجاد میكند و اگر پشت مثانه قرار گرفته باشد، باعث بروز علایم ادراری خواهد شد.
به گفته دكتر مهدیزاده ۱۰ درصد از سرطانهای رحمی در سنین بالای ۳۵ سال، به شكل خونریزی خود را نشان میدهند كه با نمونهبرداری از داخل رحم (كورتاژ تشخیصی) میتوان دلیل خونریزی را مشخص كرد، اما آنچه مهم است این است كه گاهی پس از تراشیده شدن سطح رحم (به اصطلاح شستشوی رحم) درمان حاصل شده و خونریزی قطع میشود.
بنابراین توصیه میشود زنانی كه در اقوام درجه یك خود سابقه سرطانهای وابسته به رحم از جمله سرطان سینه، تخمدان و كولون دارند، پس از ۳۵ سالگی، نسبت به انجام كورتاژ تشخیصی اقدام كنند.
این پزشك متخصص یكی از روشهای درمان خونریزیهای غیرطبیعی و بدون علت رحم را تجویز مسكنهای ضدالتهابی همچون ایبوپروفن و مفنامیك اسید ذكر كرده و خاطرنشان میكند با مصرف ۶ الی ۸ ساعت یك بار این داروها میتوان خونریزی را كنترل كرد، همچنین این افراد با توجه به اختلال عملكرد رحم خود (DUB) میتوانند دستگاه IUD (آیودی) استفاده كنند و سطح خونریزی خود را به صفر برسانند و طی دورهای ۵ ساله از بروز حاملگیهای ناخواسته، به طور جدی جلوگیری كنند.
● خونریزی پس از یائسگی
۳۰ درصد از علتهای خونریزی پس از دوران یائسگی، زمینهساز سرطانهای رحم است ولی آنچه بیش از اندازه مشهود است، استفاده از هورمونهای استروژن و پروژسترون است.
دكتر مهدیزاده در این باره تصریح میكند: اخیرا درمانهای هورمونی برای زنان پس از دوران یائسگی توصیه نمیشود و فقط در موارد گرگرفتگی و یا پوكی استخوانهای شدید، برای این دسته از بیماران، هورمون درمانی انجام میشود.
به گفته وی یكی دیگر از علل خونریزیهای پس از دوران یائسگی را خشكی رحم و واژن عنوان میكند كه به علت تحلیل رفتن بافتهای رحم شكنندگی و در نتیجه خونریزی ایجاد میشود كه درمان آن نیز با استروژن خوراكی و یا موضعی صورت میگیرد.
● چند توصیه مفید
پزشكان متخصص بر این باورند كه هنگام خونریزی از خوردن قرصهای «آسپرین» به دلیل افزایش خونریزی، پرهیز شود و ورزش و رژیم غذایی مناسب، مصرف قرص آهن برای جلوگیری از كمخونی فراموش نشود و حداقل سالی یك مرتبه آزمایش شمارش گلبولهای خون و آزمایشهای سالانه در برنامه كاری بانوان گنجانده شود.
