PMS مخفف (Premenstrual Syndrom) يا سندرم قبل از قاعدگي( عادت ماهانه) است. به نحوي كه شخص مبتلا به PMSممكن است انواع وسيعي از علائم را كه ظاهراً مرتبط با هم نيستند احساس كند. به همين دليل تشخيص آن مشكل است. علي رغم وجود علائم بسيار، هر خانم مبتلا به PMS معمولاً علائمي خاص خود را به صورت دوره اي دارد.
محققين اظهار مي كنند كه 40درصد زنان در سن باروري به PMSمبتلا مي شوند. درمورد بسياري PMS دليل مشخصي ندارد. اما ممكن است پس از تولد فرزند، بستن لوله هاي رحم، برداشتن رحم، شروع و يا قطع مصرف قرص هاي ضد بارداري يا در پي استرس به عنوان شوكي براي سيستم غدد درون ريز ظاهر مي شود. PMSارثي است، ممكن است با بالا رفتن سن شدت آن بيشتر شود. از آنجا كه در اين دوران بانوان به درك و همدلي همسران و اطرافيان نياز دارند و اين نياز مي تواند در روابط بين فردي و شغلي افراد تاثير گذار باشد، از اين رو پرداختن به اين موضوع از اهميت ويژه اي برخوردار است.
علائم PMSكدامند؟
علائم از خانمي به خانم ديگر متفاوت است و به صورت هاي مختلف ظاهر مي شود. از خفيف به متوسط و تا حد ناتواني گسترش مي يابند. از مهم ترين علائم مرتبط به PMS، كسالت، خستگي، زود رنجي، عصبانيت ناگهاني و احساس خارج از كنترل بودن، علائم ديگر شامل ميگرن يا انواع سردرد، مشكلات سينوسي، ورم، آكنه،احساس اجبار براي غذا خوردن، ويار به خوردن شيريني يا غذاهاي پر نمك و شور، درد مفاصل، احساس بي عرضگي، كمر درد،مشكلات چشمي، افزايش وزن، اختلالات روده اي و غش به علاوه فكر يا اقدام به خودكشي ، ضعف تمركز، بدگماني، گريه و خشونت را نيز مي توان به اين علائم اضافه كرد.
بالحاظ كردن گزارش هاي خانم ها از وضعيت منحصر به فرد خود بيش از 100 نشانه PMSمشاهده شده است. كليد تشخيص PMSمشاهده تعدادي از علائم مشخص فوق نيست، بلكه ظاهر شدن ادواري علائم بطور ماهانه ملاك تشخيص PMSمد نظر است.
بهر حال تحقيقات انجام شده علائم گسترده سندرم قبل از قاعدگي را (PMS) شناسايي كرده است. اين نشانه ها در طبقه بندي هاي زير مشاهده شده اند:
سيستم عصبي: سردرد، ميگرن، صرع، سرگيجه، غش
ارتوپدي: درد كمر، درد مفاصل، خشكي مفاصل
عضلاني: كشيدگي عضلات، ورم، درد شكم، گرفتگي عضلات
( گرفتگي ماهيچه پا)
روانشناختي: بي حوصلگي، گريه ، تنش ، احساس نااميدي، وحشت، خستگي، پرخاشگري، عصبانيت، كسلي و بيحالي، افسردگي، اقدام به خود كشي، سوء رفتار با فرزند، خود زني، اعتياد و يا سوء مصرف مواد.
بينايي: ورم ملتحمه، آب ريزش چشم، سياهي دور چشم، تاري ديد
شنوايي: گرفتگي صدا،(بيماري هاي گوش، بيني و حلق) خارش گلو، التهاب لوزه
دستگاه ادرار: التهاب مجاري ادرار، التهاب مثانه، تكرار ادرار، ورم ( جمع شدن آب)
معدي روده اي: ميل شديد به غذا، درد شديد، ورم شكمي
سينه ها: درد سينه ها،بزرگي سينه ها، بيماري فيبروكيستيك (كيست سينه)
دستگاه تنفس: آب ريزش بيني و سرماخوردگي، برونشيت،آسم، تورم مجاري تنفسي
خون شناسي
بيماري هاي پوستي، دانه هاي پوستي، كورك، كهير، تبخال
شيوه هاي مقابله با اين سندرم:
براي خانم هايي كه احساس ابتلا به سندرم قبل از قاعدگي دارند، يا فكر مي كنند كه ممكن است روزي اين مشكل را پيدا كنند، اطلاعات و اقدامات زير پيشنهاد مي شود:
زمان PMS:
گرچه علائم اين مشكل از هر فردي به فرد ديگر متفاوت است ولي بطور كلي چهار الگوي رايج به شرح زير وجود دارد:
علائم 5 تا 7 روز قبل از عادت ماهيانه آغاز و با آغاز خونريزي پايان مي يابد.
علائم 14 روز قبل از عادت ماهيانه ( زمان تخمك گذاري) شروع مي شود و تقريباً دو هفته و يا تا زمان شروع خونريزي به طول مي انجامد.
علائم 14 روز قبل از عادت ماهيانه آغاز مي شود و تا 3 هفته بعد ادامه مي يابد و در واقع تا پايان زمان خونريزي عمده يا تقريباً اتمام دوره عادت خاتمه پيدا مي كند.
علائم به مدت چندروز هنگام تخمك گذاري( دو هفته قبل از عادت) آغاز مي شود، سپس از شدت آن كاسته مي شود و چند روز قبل از شروع خونريزي دوباره ظاهر مي شود.
خانم مبتلا به PMS حداقل 5 روز در ماه از علائم بيماري راحت است. و اين بيماري هميشگي نيست. اكثر خانم ها فقط حدود 5- 7 روز در ماه از اين مشكل رنج مي برند. بهترين راه براي تشخيصPMS جدول بندي علائم خاص خود شما برروي تقويم به مدت 2 ماه است. جهت كنترل اين كه آيا علائم ثبت شده با زمان عادت شما ارتباط دارد يا خير، لازم است شما علائم و نشانه هايي كه در خود تجربه مي كنيد جدول بندي نمائيد. دانستن اينكه شما مبتلا به PMSهستيد يا خير، احساس بهتري در شما ايجاد مي كند. اگر شما نيز مبتلا به PMS مي باشيد، اينكه شما تنها فردي نيستيد كه به PMS مبتلا شده است و اين كه PMS يك اختلال زيست شناختي است و نه جسمي،مي تواند موجب آرامش شما شود.
درمان PMSچيست؟
با وجود اينكه علت PMSناشناخته است، اما قابل درمان مي باشد
توصيه هاي پيشنهادي براي درمان عبارتند از:
1. استراحت كافي
2. ورزش روزانه
3.حذف مصرف نمك،شكر، كافئين،الكل.
4.مصرف ويتامين ها به خصوص ويتامين ب-(B6)
بسياري از مبتلايان به PMS از پائين آمدن موقت قند خون خود گزارش داده اند. خوردن شش وعده غذايي كوچك در روز بسيار مناسب تر و مفيد تر از صرف سه وعده غذايي مي باشد. در اين دوره مصرف كربو هيدرات هاي مركب مانند ميوه جات تازه، سبزيجات، غلات و پروتئين ها (به خصوص مرغ و ماهي) توصيه مي شوند.
قبل از اقدام درماني و يا مصرف دارو و يا به موازات اين اقدامات به توصيه هاي زير عمل نمائيد:
درمورد مشكل PMSبا همسر خود صحبت كنيد، و نيز در صورت ضرورت و امكان با خانواده، دوستان و همكارانتان در ميان بگذاريد. شما به همدلي و حمايت اين افراد نياز داريد، تااينكه شما را راهنمايي نمايند كه" احساساتتان را كنترل كنيد" اين دقيقاً چيزي است كه ممكن است شخص مبتلا به PMS نتواند انجام دهد .فرزندان شما به ويژه دختران نيز بهتر است بدانند كه PMSچيست و چرا كه هم براي خودتان مفيد است و هم مراعات شما را خواهند كرد.
صحيح و مرتب غذا بخوريد. تغذيه مناسب همراه باكاهش چربيها و افزايش كربوهيدراتها ي مركب، در طول قاعدگي و حتي پس از تخمك گذاري (14 روز پيش از شيوع قاعدگي) از اهميت زيادي برخوردار است . اين امر براي ايجاد تعادل در قند خون و جلوگيري از سرگيجه در شمابسيار حياتي است. تغيير در وضع هورموني و در سيستم زيستي – شيميايي بدن شما تغييراتي ايجاد مي نمايد. و شما را مستعد واكنش هاي مربوط به تاثيرات پائين بودن قند خون، مانند زود رنجي، ميگرن، وحشت، گريه و عصبانيت شديد مي كند. بنابراين هرگز بيش از 4 تا 5 ساعت گرسنه نمانيد، حتي يك غذاي سبك هنگام خواب ممكن است لازم باشد.
به طور منظم ورزش كنيد. نيم ساعت فعاليت بدني به طوريكه با افزايش ضربان قلب و عرق كردن همراه باشد راه خوبي است تا احساس طراوت نمائيد. به طور مرتب 3 بار در هفته ( 12 بار در ماه ) ورزش كنيد .
نمك را از وعده هاي غذايي خود حذف كنيد . از آنجايي كه نمك موجب نگهداشتن آب در بدن مي شود با كاهش نمك، ورم كاهش مي يابد، پس به غذاي خود نمك نزنيد، و از مصرف غذاهاي پر سديم نيز پرهيز نمائيد.
از ويتامين هاي مكمل استفاده كنيد. ويتامين هايB، به خصوص B6، باعث كاهش ورم مي شوند و نيز اثر ضد افسردگي دارند و به نظر مي رسد ميل شديد به مصرف كربو هيدرات ها را كاهش مي دهد، ميزان پيشنهادي براي اين منظور، مصرف روزانه يكعدد قرص Bكمپلكس( حاوي 50 ميلي گرم B6) مي باشند.
سبوس را به رژيم غذايي خود بيافزاييد. بعضي خانم ها در طول دوره قاعدگي و يا چند روز اول عادت ماهيانه دچار يبوست مي شوند. سبوس آب را به خود جذب و به عمل دفع كمك مي كند. براي تامين آن از سبوس گندم يا برنج مثل نانهاي سبوس دار مي توانيد استفاده نمائيد.
مصرف كافئين را كاهش دهيد. كافئين نه تنها در قهوه بلكه در چاي، كولاها، سوداهاي رژيمي و شكلات نيز موجود است. گروهي از اين مواد در تشكيل كيست سينه موثرند. خانم هايي كه مصرف اين مواد را كاهش مي دهند در اين دوران درد كمتري در سينه خود حس مي كنند.
در صورت امكان استرس ها را كاهش دهيد. قبل از دوره عادت كارها را آسان بگيريد. اگر كار مي كنيد سعي كنيد ملاقاتهاي مهم خود را برنامه ريزي و آنها را براي زمان ديگري در ماه تنظيم كنيد. در منزل، ميهماني هاي بزرگ شام يا برنامه هاي آخر هفته سنگين ترتيب ندهيد. براي دعا و عبادت، استراحت و چرت زدن، گوش دادن به موسيقي،مطالعه كردن يا قدم زدن و يا گفتگو با يك دوست زمانهاي لازم را پيش بيني نمائيد.
روابط زناشويي: برخورداري از روابط زناشويي مطلوب به كاهش ميزان تنش كمك مي كند
چند دستور براي رژيم غذايي:"
روزانه شش وعده غذا بخوريد اين برنامه شامل سه وعده غذاي اصلي به علاوه غذاي سبك ساعت 10 صبح، عصرانه غذاي سبك قبل از خواب مي شود. اگر تا كنون برنامه غذايي شما به جز اين بوده است آن را ترك كنيد و فقط وعده هاي غذايي كوچك بخوريد. پيشنهاد ما اين است كه خانم هايي كه نمي خواهند وزن خود را كاهش دهند يا نياز به كاهش وزن ندارد كالري مصرفي خود را به 1500كالري (رژيم سبك) در روز كاهش دهند و خانم هايي كه نياز به كاهش وزن دارند كالري مصرفي خود را به 1000كالري ( رژيم متوسط) درروز محدود نمايند.
ساير توصيه هاي غذايي:
1. از مصرف چربيها ي اشباع نشده خودداري نمائيد.
2. نمك – هر چه كمتر بهتر- نوشيدني هاي آماده و گاز دار درصد نمك بالايي دارند.
3. از مصرف كافئين قهوه، چاي ، كولا ، شكلات خودداري نمائيد (مصرف قهوه بدون كافئين ضرري ندارد)
4. مصرف سبزيجات پهن برگ( مانند كاهو ) و نيز غلات را افزايش دهيد
5. مصرف گوشت قرمز را به حدود 100گرم در روز و مجموع پروتئين مصرفي را به حدود 120 گرم براي رژيم هاي غذايي 1000 كالري يا 200گرم در رژيم هاي غذايي 1500 كالري كاهش دهيد. براي تامين پروتئين ماهي، گوشت سفيد و غلات مناسب هستند. مصرف تخم مرغ، پنير،شير، ماست و كره بايد محدود شوند.
6. مصرف كربوهيدراتهاي مركب نظير غلات و سبزيجات را افزايش دهيد.
7. تا جائيكه ممكن است مصرف قند را كاهش دهيد. از مصرف آب نبات، شكلات، شيريني و بستني خودداري كنيدد و در عوض از ميوه هاي تازه بيشتر استفاده كنيد.
همچنين از مصرف غذاهاي زير پرهيزكنيد:
غذاهاي آماده و كنسروي، چيپس، چوب شور، سوسيس، ماهي ساردين، حبوبات، چغندر،ژامبون و كالباس، شلغم، ترشي كلم، گوشت هاي دودي، سس خردل،سس مايونز سس گوجه فرنگي، سس سويا، ترشيجات و زيتون.
مواد قابل مصرف:
لبنيات: فقط شير بدون چربي
تمام ميوه جات و سبزيجات مفيد هستند.
و مي توان از آنها به عنوان وعده هاي سبك غذايي استفاده كرد. گوشت سفيد، بوقلمون، گوشت گوساله،گوشت بره.
ماهيها: اكثر ماهيهاي تازه قابل مصرف و مفيد هستند.
اگر با وجود رعايت توصيه هاي فوق هنوز دچار ناراحتي بوديد حتماً با پزشك خود مشورت نمائيد. اين مشكل درمان دارويي موثري نيز دارد.
<!-- finde_surligneconditionnel -->
دکتر فاطمه بقایی
