استرس نوعي نياز جسمي يا ذهني است كه در ما عكسالعملهاي خاصي را برميانگيزد و به ما امكان ميدهد تا با خطر مبارزه كرده يا از آن بگريزيم.
مقادير كم استرس قادر است عملكرد فرد را در اوضاع و احوال خاصي بهبود بخشد مثل زماني كه ورزش ميكنيد، اما استرس بيش از حد به سلامت شخص آسيب ميرساند. البته با مشخص كردن شرايط استرس زا و يافتن راههاي مقابله با آن قادر خواهيم بود استرسهاي مضر را به حداقل برسانيم.
منشاء استرس حوادث يا شرايط بيروني، واكنشهاي فردي به تنشها و يا تركيبي از اين عوامل ميباشد: از جمله منابع عمده بروني استرس، ميتوان به مشكلات درازمدت از جمله روابط خانوادگي ناراحت كننده، بيماريهاي ناتوان كننده يا بيكاري و حتي تغييرات خوشايند زندگي از جمله ازدواج، اثاث كشي و بارداري اشاره كرد. از جمله الگوهاي رفتاري ايجاد كننده يا تشديدكننده استرس ميتوان: ناشكيبايي و پرخاشگري، عدم اعتماد به نفس و احساسات سركوبگري را نام برد.
اگر نشانههاي استرس زود تشخيص داده شود جلوي بسياري از مشكلات گرفته ميشود كمك از خانوادة دوستان و در نهايت پزشك از عمده راههاي حل اين مشكلات است. از جمله علائم استرس داشتن انرژي كمتر از حد معمول، كاهش اشتها يا خوردن بيش از حد معمول، سردرد يا زخمهاي دهان، مستعد به ابتلا به عفونتهاي خفيف مثل سرماخوردگي، اضطراب، بغض كردگي، تحريك پذيري و يا غمگيني، اختلال در خواب (پرخوابي يا كم خوابي)، اشكال در برقراري ارتباط با محيط و ديگران، ناخن جويدن در كودكان، نق زدنهاي بيمورد، شب ادراري، پريدن در خواب، تندشدن ضربان قلب، رنگ پريدگي يا گرگرفتن ميباشد. كه بسياري از افراد براي رهايي از اين حالات به الكل، تنباكو و يا مواد مخدر پناه ميبرند. (البته لازم بذكر است كه بروز اين علائم در افراد متفاوت است
پيشنهاداتي براي كاهش استرس:
از جمله عوامل بسيار مهم براي كاهش استرس تغيير دادن روش زندگي است، اگر روش زندگيمان پراسترس است بهترين راه اين است كه آثار مضر استرس را كم كنيد، وقتي را براي گذراندن اوقاتتان با خانواده و يا دوستان مشخص نماييد و فعاليتهاي لذت بخش انجام دهيد. ورزش يكي از اين فعاليتها است، ورزش علاوه بر اينكه جسم را تقويت ميكند سبب شادابي روح نيز ميشود چون اين دو همراه هم ميباشند از جمله ورزشها ميتوان به يوگا اشاره كرد. تمرينات يوگا سبب آرامش روح ما ميشود و تمركز ما را بالا ميبرد، در كارهاي روزمره تاثير مثبت خواهد گذاشت. تمرينهايي ايروبيك، دويدن، پياده روي و شنا هم از جمله اين ورزشهاست. البته يادتان باشد كه ورزش را به طور منظم و روزانه ادامه بدهيد. اگر ميخواهيد احساس آرامش داشته باشيد ميوه و سبزيجات تازه بيشتري مصرف كنيد و رژيم غذايي خود را تعديل كنيد. مديريت زمان را مدنظر قرار بدهيد، كارهاي پر استرس را به بخشهاي كوچك و آسان تقسيم كنيد و تمركز خود را بر روي كارهاي مهم قرار داده و براي حفظ زمان و انرژي خود تعداد كارهاي ضروري را كاهش دهيد. احساسات خود را بيان كنيد، درد دل كردن يكي از مواردي است كه استرس را پايين ميآورد و آرامش را به همراه خواهد آورد. نگرشهاي منفي و ناكارآمد را تغيير دهيد، يادبگيريد در برابر فشارها «نه» بگوئيد و در صورت توقعات بيش از حد افراد اين توقعات را كم كنيد. واقع بين باشيد، در كارها برنامهريزي كنيد. به خودتان استراحت دهيد. در زندگي گذشت داشته باشيد زيرا افراد كينهجو بيشتر در عذاب و استرس هستند. شوخ طبع باشيد، افراد شاد و بذله گو علاوه بر اينكه مورد علاقه ديگران هستند، با ديگران راحتر ارتباط برقرار كرده و دوستان بيشتري را خواهند داشت و در زمان بروز مشكلات هم، از كمك آنها بهرهمند خواهند شد. به خداوند معتقد باشيد و دستورات الهي را به نحو احسن انجام دهيد زيرا زماني كه با تمام وجود به عبادت و اجراي وظايف ديني ميپردازيد، آرامش سراسر وجودتان را فرا خواهد گرفت.
يكي ديگر از مهمترين روشهاي كنترل استرس آرامسازي است. آرامسازي روشي است كه سبب از بين بردن و يا كاهش استرس و تنشهاي مرگ و يك شيوه خود مديريتي است. با آرامسازي ميتوان از طريق كاهش و از بين بردن انقباضات غير ضروري عضلات، تنش و اضطراب خود را كاهش و يا از بين ببريد. اين روش يك شيوه خود كنترلي است كه در موقعيتهاي استرس زا به ما كمك ميكند فشار رواني كمتري را تجربه كنيم. براي تمرين اين شيوه موارد زير را رعايت كنيد:
1- در اطاق خلوتي قرار بگيريد كه در آن عوامل مزاحم از قبيل: سر و صدا، رفت و آمد و زنگ تلفن نباشد و داراي نور ملايمي باشد.
2- روي يك صندلي راحت بنشينيد و چشمان خود را ببنديد.
روي تنفس خودتان تمركز كنيد. دم تنفس خود را از بيني و بازدم خود را از دهان انجام دهيد. حدود 5 ثانيه زمان دم شما طول بكشد و بازدم 4 ثانيه و نوع تنفس ديافراگمي (شكمي) باشد از بالا به پايين روي عضلات خود تمركز كرده و در صورت انقباض آنها را با حركت و به ترتيب شل و رها كنيد.
با توجه به موارد ذكر شده ميتوانيد استرس را از خود دور كنيد . پس براي خود ارزش قائل شويد و به سلامتي خود اهميت داده و مراقب خود باشيد.
