روانشناسی کودکان

ارتباط ترسیم با شخصیت و ثبات عاطفی کودک :
بعضی اعتقاد دارند که ترسیم کودکان پنجره ای به سوی ذهن کودک باز می کند . از ابتدای قرن بیستم با الهام گرفتن از حوزه های جدید و جالب تحلیل روانی ، توجه بسیاری از روان درمانگرها به ترسیم کودکان معطوف شده است . از جایی هم ترسیم کودکان بطور فرضی تجسم خودپنداری فرد است .
از این رو بیشتر روان درمانگرها معتقدند که می توان این اشکال را تفسیر و نکاتی در مورد شخصیت کودکان یا وضعیت عاطفی آنها روشن نمود . مورین وی ، کاکس . ، ترسیم شکل آدم در کودکان
(ترجمه میترا گودرزی) تهران : پیک بهار
پاره ای از مولفان ظهور فعالیت ترسیمی کودک را به تحول روانی –حرکتی وی وابسته دانسته اند .
مشاهدات ظریف و دقیق گزل در دانشگاه ییل ، نقش ترسیم و نقاشی را در روان شناسی تحوّل نشان داده
است . ( گزل ، 1943)
بطور کلی نقاشی از حدود 18 ماهگی در گستره رفتار کودک متجلی می شود . کودک در این سن خطوط انحناداری که از مرکز شروع می شود را ترسیم می کند این اشکال کم کم تبدیل به خطوط مارپیچ یا حلزونی می شود . به تدریج کودک به رابطه علت معلولی پی می برد و حرکت را درک می کند . در این زمان کودک نسبت به آثاری که در فضای اطراف خود پدید می آورد معطوف می شود .
رفته رفته اعمال او به صورت ارادی در می آید و به مرحله جدیدی از هشیاری می رسد . به این صورت خطوطی که از لحاظ حرکتی مهار شده اند جانشین خط خطی ها می شود ( بعد از دومین سال زندگی ) .
در حدود 5/2 سالگی شاهد ترسیم خطوط افقی و عمودی هستیم . در این زمان نقطه چین و دایره نیز ترسیم می شود . در خلال سومین سال زندگی نخستین خطوط تقلیدی را کودک می کشد و میل به تجسم عینی در کودک پدیدار می شود .
در چهار سالگی ، کودک می تواند با دقت و مدت زمان طولانی تری به یک ترسیم بپردازد . کودک 4 ساله می تواند آن چیزی را که از او خواسته می شود نقاشی کند . از 5 سالگی به بعد تقریباً همه کودکان می توانند به ترسیم یک درخت ، یک آدم یا یک خانه ، به صورت یک مجموعه ساخت یافته ، مبادرت کند .
در این حین هندسی شدن و ایجاد زوایا در عناصر و ریخت های تجسمی هم دیده می شود .
در این زمان کودک از انگاره های درونی سود می جوید که نمایشگر اجزاء شیء است و بدون اینکه همه چیزهای تصویر را بکشد می تواند قابل رویت باشد . از حدود سن 11 سالگی فقط گامهایی در راه بهبود بخشیدن به این روش برداشته می شود . در این مرحله کودک به تحول عقلی نائل می شود به شیوه بزرگسالی یعنی واقع نگری دیداری عمل می کند .
کودک در رسیدن به مرزهای نوجوانی ، از نقاشی به منزلۀ یک شیوه بیان ، تا اندازه ای روگردان می شود و شیوه های بیان عملی و کلامی معطوف می کند .
دادستان ، پریرخ . (1374) ارزشیابی شخصیت کودکان بر اساس آزمونهای ترسیمی . تهران : رشد
آزمون ترسیم آدمک یکی از آسانترین ، عملی ترین و جهانی ترین آزمونهای تصویری است . این آزمون به وسیله عده زیادی کد گذاری شده است که مهمترین آنها کار خانم فلورانس گودیناف است که در سال 1920 در ایالت نیوجرسی آمریکا روی چهار هزار کودک آنرا آزمایش کرده است . در فرانسه نیز آقای Fay در این زمینه کارکرده است .